Op allerlei manieren werken we tegenwoordig aan het vergroten van de leesmotivatie van jongeren. Maar als we de docenten hierin niet meenemen, is dat een gemiste kans. Lezen verdient schoolbrede aandacht – niet alleen bij Nederlands. Leerlingen verdienen lezende docenten die het goede voorbeeld geven. Maar hoe krijg je je collega’s aan het lezen? In deze blogpost van Albertine Gaasbeek, docent Nederlands op het Gomarus College in Groningen, vind je vijf tips waarmee je zorgt dat jouw collega’s ook jeugdboeken gaan lezen.
Verlaag de leesdrempel
Docenten zijn net leerlingen. Misschien willen ze wel, maar als het teveel moeite kost, dan schiet het er vaak bij in. Zorg er dus voor dat je het voor je collega’s zo makkelijk mogelijk maakt om een jeugdboek te gaan lezen. Dat kan op allerlei verschillende manieren. Neem een boek mee naar de personeelsvergadering en lees er een stukje uit voor. Stop op een spannend moment, en ik garandeer je dat verschillende collega’s zullen vragen of ze het boek van je mogen lenen.
Heb je net een boek uit dat goed past bij een specifiek schoolvak, bijvoorbeeld aardrijkskunde, tip dit boek dan aan je collega die dat vak geeft. Wat helemaal goed werkt is het boek direct uitlenen. Regelmatig stop ik boekentips (in de vorm van fysieke boeken) in de postvakjes van mijn collega’s. Wat ook leuk is, is een stapeltje boeken in de personeelskamer leggen (eventueel met korte notities erbij). Doe dit vlak voor het weekend of een vakantie, en je zult merken dat veel collega’s het leuk vinden om een boek mee naar huis te nemen. Heb je geen fysieke boeken om neer te leggen, dan kun je natuurlijk ook een lijstje met boekcovers en flapteksten neerleggen, om op die manier je collega’s van tips te voorzien.
Maak boeken zichtbaar door de hele school
Als we richting leerlingen én docenten willen uitstralen dat lezen ook buiten de muren van het lokaal van Nederlands belangrijk is, moeten we ervoor zorgen dat boeken door de hele school zichtbaar gemaakt worden. Bij ons op school staan jeugdboeken in ieder lokaal, waarbij de boeken zoveel mogelijk aansluiten bij het vak dat in dat lokaal gegeven wordt. Als docenten op veel verschillende plekken boeken zien staan, wekt dat vanzelf meer nieuwsgierigheid op. Hoe meer boeken zichtbaar zijn, hoe groter de kans dat een cover of titel hen aanspreekt en ze dit boek eens van de plank zullen pakken. (Dat geldt natuurlijk ook voor leerlingen.)
Is er een mediatheek op school, dan is dat natuurlijk geweldig, maar ook dan kun je nadenken over op welke manier je boeken ook op andere plekken binnen de school zichtbaar maakt. Kun je posters door de school hangen met daarop de nieuwste of bijvoorbeeld de meest populaire boeken van de mediatheek? En weten docenten van andere vakken dan Nederlands de mediatheek te vinden? Op welke manier kun je zichtbaar maken welke boeken uit de mediatheek bij de verschillende vakken passen die op school gegeven worden?
Zelfs als je helemaal geen, of weinig, fysieke boeken op school hebt, kun je boeken en lezen op allerlei manieren zichtbaar maken. Denk aan het ophangen van boekcovers door de hele school, posters met citaten uit bekende boeken, posters met quotes over lezen, foto’s van lezende leerlingen (en docenten!), een boekentrap of bordjes bij de deuren van elk lokaal met daarop welk boek de docent op dat moment aan het lezen is.
Faciliteer een leesmoment
We weten dat het leerlingen enorm kan helpen als er op school tijd gemaakt wordt voor lezen. Maar ook docenten zijn hierbij gebaat. Als je als school kiest voor een wekelijks schoolbreed leesmoment, help je niet alleen je leerlingen om lekker in een verhaal te duiken, maar net zo goed je docenten. Aangezien docenten chronisch tijd tekort hebben, is dit een perfecte manier om even wat rust in te bouwen waarin ze zonder de smoes van ‘echt geen tijd hebben’ kunnen beginnen in een boek. Win-win: de docenten lezen én de leerlingen zien de docenten lezen. Want we weten allemaal: zien lezen, doet lezen.
Is een schoolbreed leesmoment voor jouw school nog iets te hoog gegrepen, kijk dan of je iets kleiner kunt beginnen. Organiseer eens een vergadering met als enige onderwerp op de agenda (jeugd)boeken. Iedereen mag een boek meenemen, en jij zorgt ervoor dat je ook een flinke stapel bij je hebt. Je start met het geven van wat tips en de rest van de vergadering mag iedereen lekker lezen. Je sluit af met het delen van leeservaringen. Zo simpel kan het zijn. Of organiseer een leesmoment voor docenten op een vast uur in de week, bijvoorbeeld op een bepaalde dag voor of na alle lessen of juist in een tussenuur.
Start een docentenleesclub
Een leuke manier om elkaar als collega’s te motiveren om te lezen is het starten van een docentenleesclub. Je spreekt met elkaar af welk boek gelezen wordt en wanneer het boek uit moet zijn. Vervolgens plan je een moment waarop je het boek gezamenlijk bespreekt. Hang in de docentenkamer de cover op van het boek dat de leesclub aan het lezen is. Alleen al het feit dat verschillende mensen op hetzelfde moment hetzelfde boek lezen, zal al zorgen voor interessante gesprekken erover (en wellicht aanvullende boekentips).
Als je op school werkt met een boek van de maand, is het leuk om ook hier docenten bij te betrekken. Promoot dit boek niet alleen in alle klassen, maar leg ook een exemplaar in de docentenkamer of vertel er tijdens een vergadering iets over. Je zou er ook voor kunnen kiezen om het boek van de maand ook altijd met de docentenleesclub te lezen, zodat verschillende docenten het boek in de klas bespreekbaar kunnen maken.
Verander moeten lezen in willen lezen
Mijn belangrijkste tip is: zorg vooral dat je je collega’s zo nieuwsgierig en enthousiast maakt dat ze willen lezen, in plaats van ze het gevoel te geven dat ze moeten lezen. Leesplezier, leesmotivatie, je heerlijk kunnen verliezen in een boek: dat gevoel gun je je collega’s. En dat gevoel kun je alleen overbrengen door je eigen enthousiasme te laten zien tijdens het toepassen van de hierboven genoemde tips – en te hopen dat dat aanstekelijk werkt. Als je collega’s het gevoel krijgen dat ze moeten lezen, volgt weerstand. Maar als je ze zo nieuwsgierig naar boeken maakt dat ze graag willen lezen, heb je je doel bereikt. Had ik al gezegd dat docenten net leerlingen zijn? 😉