De Poëzieweek biedt een uitgelezen kans om extra aandacht aan poëzie te besteden. Maar welke dichtbundels zijn geschikt voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs? Lezenslessen geeft tips!
Leestips
Soms is het een beetje zoeken naar geschikte dichtbundels voor jongeren vanaf twaalf jaar. Je wilt geen gedichten bespreken die te kinderachtig zijn, maar poëzie voor volwassenen is vaak nog te uitdagend. Gelukkig zijn er de afgelopen jaren een aantal prachtige dichtbundels voor deze doelgroep verschenen. Je vindt hieronder een selectie.
Nog lang geen later – Kees Spiering
Een prachtige bundel met gedichten in zeer beeldende taal. De gedichten in Nog lang geen later gaan over alledaagse en voor jongeren herkenbare dingen zoals klimaatverandering, ouders die scheiden, kippen houden en grootouders. De illustraties van Jeska Verstegen versterken de sfeer en maken het regelmatig gemakkelijker om het gedicht te interpreteren.
Voor als je stuk bent – Schiavone
In deze persoonlijke bundel staan kwetsbare gedichten die onder andere gaan over depressie, liefdesverdriet, verlies, discriminatie, het gevoel er niet bij te horen en eenzaamheid. Maar ook over het (her)vinden van jezelf, helen en weer opstaan. Met name jongeren van kleur en/of jongeren die voor uitdagingen staan in hun leven en bij wie het niet vanzelf gaat, zullen zich kunnen herkennen in de indringende gedichten uit Voor als je stuk bent.
Ommouw me – Ted van Lieshout
Ted van Lieshout maakte met Ommouw me een bijzondere bundel, geïnspireerd door de kleding van zijn overleden broer, die hij nog steeds bewaart. De gedichten in deze bundel zijn geschreven vanuit het perspectief van het kledingstuk en de drager van de kleding. Het zijn onder andere gedichten over kledingstukken die zich verlaten voelen, die zijn achtergebleven of niet meer passen. Daarnaast bevat het gedichten die gaan over een broer verliezen.
De zee is bijna alles – Marco Kunst
In deze prachtige dichtbundel met illustraties van Jeska Verstegen zijn gedichten opgenomen rondom het thema ‘zee.’ Ze gaan onder andere over het water, de duinen en verschijnselen zoals eb en vloed. Laat je tijdens het lezen meevoeren;het heerlijke ritme van de gedichten geeft je het gevoel dat je mee deint op de golven.
Vlieg! Zegt de vloer – Eva Gerlach
Eva Gerlach maakte samen met illustrator Trui Chielens een bundel over een jong tienermeisje dat opgroeit. Dat gaat niet zonder hobbels en tegenslagen, want ze krijgt te maken met een echtscheiding, stiefouders en alle emoties die daarbij horen. Maar gelukkig gaat het ook over hoop, troost en vriendschap.
Voor jongeren, door jongeren
Jaarlijks doen ontzettend veel jongeren mee aan dichtwedstrijden. De mooiste gedichten worden soms gebundeld.
Doe Maar Dicht Maar – diverse auteurs
Ieder jaar organiseert het Poëziepaleis een dichtwedstrijd voor jongeren van 12-18 jaar. De dichters van de 10 mooiste gedichten ontvangen een prijs en de honderd mooiste gedichten worden gebundeld in een de dichtbundel van Doe Maar Dicht Maar. De gedichten zijn op leeftijd van de dichter gerangschikt en zijn ontzettend divers, van zeer toegankelijk en kort tot langer en gelaagd.
Verzamelbundels
Wil je regelmatig een gedicht voordragen en je leerlingen met veel verschillende dichters in aanraking laten komen? Daar zijn deze verzamelbundels heel erg geschikt voor.
Ik wou dat ik een vogel was – diverse auteurs
Ik wou dat ik een vogel was is een kloek boek met gedichten over de natuur. De gedichten zijn geschreven door een groot aantal dichters, veelal uit Nederland of Vlaanderen. Dit boek is heel geschikt om regelmatig uit voor te dragen en vormt een geweldige manier om kennis te maken met poëzie en een grote hoeveelheid dichters. Met illustraties van Frann Preston-Gannon.
Heel de wereld wordt wakker – samengesteld door Jaap Robben
Deze prachtige verzamelbundel met illustraties van Sebastiaan Van Doninck bevat 333 gedichten van diverse auteurs. Aan het begin van de bundel vind je de meest toegankelijke gedichten en hoe verder je doorleest, hoe gelaagder en complexer de gedichten worden. Hierdoor kun je uit deze bundel gedichten selecteren voor een klas met leerlingen met minder leeservaring, maar ook voor die waarin meer leeservaring aanwezig is.
Vrije versvorm
Een vrije vers is een gedicht zonder regelmatige strofebouw of rijmschema. Er is vaak geen vast metrum en regellengtes kunnen verschillen. In deze vorm verschijnen de laatste tijd ook regelmatig verhalen. Het is erg interessant om met je leerlingen naar deze boeken te kijken. Is dit een gedicht? Een verhaal? Of beide? Doordat de verhalen relatief weinig tekst bevat, spreken ze vaak ook aarzelende lezers aan. Op Lezenslessen.nl vind je twee besprekingen van dergelijke verhalen.
67 seconden – Jason Reynolds
In 67 seconden is Wills broer Shawn vermoord en Will doet wat hij op dat moment moet doen: hij volgt drie regels op. Hij huilt niet, snitcht niet en hij neemt wraak. Maar op weg naar de moordenaar van zijn broer ontmoet hij in de lift een aantal mensen. Ze vertellen hem delen van een groter verhaal, waardoor Will steeds meer gaat twijfelen of hij wel het goede gaat doen.
De langste één minuut – Diet Groothuis
Een jeugdroman in vrije versvorm over een ongewenste zwangerschap. Dat is De langste één minuut. Mel woont net op kamers en wil nog van alles beleven en doen. Maar dan staat haar leven op z’n kop. Ze is zwanger. En ze weet niet van wie, want ze is tijdens haar vakantie vreemdgegaan. Het is een ingewikkelde tijd waarin iedereen een mening lijkt te hebben over wat Mel moet doen, terwijl Mel zelf eigenlijk al heel goed weet wat ze wil.
Meer tips in de Lezenslessen Boekenclub
Ontvang je graag meer tips over dichtbundels en verhalen in vrije vers? Word dan lid van de online Lezenslessen Boekenclub. Hier vind je besprekingen en materialen bij onder andere Nog lang geen later en Vandaag vecht ik terug. De bespreking en extra materialen ervoor zorgen dat jij in 15 minuten op de hoogte bent van de inhoud van het boek, de tekstuele kenmerken en voor welk type leerling het boek geschikt is. Je kunt direct met het boek aan de slag in jouw les aan de hand van de bijgeleverde extra’s. Je ontvangt materialen om de titel als Boek van de Maand te introduceren, doorleestips, gespreksstarters en aanvullende bronnen.
De besprekingen kun je bekijken, beluisteren of lezen op een moment dat het jou uitkomt. Zo kun je op ieder gewenst moment werken aan je titelkennis, zodat je je leerlingen passende boekentips kunt geven!
Naast de losse besprekingen staan er ook besprekingen met boeken op thema in de Lezenslessen Boekenclub, waaronder een bespreking met veertien dichtbundels en verhalen in vrije vers voor jongeren.
Meer informatie en de mogelijkheid om lid te worden van de Lezenslessen Boekenclub vind je hier.
Online training Poëzieonderwijs
Wil je écht goed aan de slag met poëzie in de klas? Volg dan onze online training Poëzieonderwijs. In vijf modules leren we je alles over:
– De opbrengsten van poëzieonderwijs
– Hoe je start met het lezen van gedichten
– Hoe je waardevolle gesprekken voert over de gelezen gedichten
– Op welke manieren je je leerlingen aan de slag kunt laten gaan met het schrijven van gedichten.
Daarbij ontvang je talloze praktiche werkvormen die je direct in kunt zetten in de les en krijg je toegang tot een goed gevulde gedichtendatabase en titellijst.
Meer lezen?
Op Lezenslessen.nl vind je meer informatie over poëzieonderwijs in de volgende blogs:
Poëzieonderwijs, wat bereik je ermee?
Poëzieonderwijs, hoe pak je dat aan?